სიკვდილით დასჯა ადრეულ ხანაში

სიკვდილით დასჯის წინაპირობა თავდაპირველად ჩვეულებრივი შურისძიება იყო. რომელიც ადამიანებს შორის, მათივე ინიციატივით ხდებოდა. მოგვიანებით ეს ფუნქცია სახელმწიფომ იკისრა და ჩვეულებრივ სასამართლოს პრეროგატივად იქცა. ჰამურაბის კანონები (1792-1750 წწ.). მანუს კანონები (2000- 12000 წწ.), დრაკონის კანონები ძველ საბერძნეთში (621 წ.) რომის 12 დაფის (ტაბულის) კანონები სიკვდილით დასჯას სამართლებრივად განიხილავდნენ. უძველესი კანომდებლობა სიკვილით დასჯის მეთოდებში სასტიკ ზომებს მიმართავდა. იგულისხმებოდა, რომ ამ გზით მოხდებოდა საჯელის პრევენცია. ამის შესახებ წერდა პლატონი, ის დაშვებულად მიიჩნევდა სიკვდილით დასჯას, თუმცა აღნიშნავდა, რომ ეს სასჯელის მხოლოდ უკიდურესი ზომა უნდა ყოფილიყო.ძველ საბერძნეთში არსებობდა სიკვდილით დასჯის რანჟირებული სისტემა. თავისუფალ მოქალაქეებს ძირითადად კდლიდან აგდებდნენ ან საწამლავით კლავდნენ. მონებს ქვებით ქოლავდნენ, წვავდნენ, ჯვარსაცვამდნენ, ახრჩობდნენ. ფართოდ გავრცელებული იყო ღმერთებისთვის მსხვერპლშეწირვა.სიკვდლით დასჯის მიზეზი ხშირად საკმაოდ უცნაურიც იყო. მაგალითად საერთო პლანტაციიდან ბოსტენულის მოპარვა. ისჯებოდნენ, საგნები და ცხოველები, იმ შემთხვევაში თუ ისინი ადამიანის გარდაცვალების მიზეზი ხდებოდნენ. ასე დასაჯეს ერთ-ერთი ქანადაკება, რომელმაც ათენელი მოქალაქის სიცოცხლე შეიწირა. პლუტარქე წერს, რომ ალექსანდრე მაკედონელს დამნაშვესთვის სიკვდილის მისჯის ვერდიქტის გამოტანის დროს ყურზე ხელი ჰქონდა აფარებული, რომ დამნაშავის მიმართ თანაგრძნბა არ გასჩენოდა.

ბაბილონში სიკვდილით დასჯა, გაწერილი კანონების თანახმად ხორციელდბეოდა. ისჯებოდნენ ქურდობის, მკვლელობისთვის. ისჯებოდნენ ისინიც, ვინც არამყარ ნაგებობას ააშენებდა, რისი მსხვერპლიც შეიძლებოდა ბინადარი გადხდარიყო. დიდგვაროვნების დასჯას გაცილებით უფრო უკიდურეს შემთხვევაში მიმართავდნენ.

ძველ რომში სიკვდილით დასჯის განსაკუთრებულად სასტიკი მეთოდები ჰქონდათ. დაწვა, დახრჩობა, თავის მოკვეთა, ჯვარცმა. დიდგვაროვნებს უფლება ეძლეოდათ აერჩიათ მათთვის სასურველი სიკვდილით დასჯის ფორმა. ან თავი მოეკლათ. ჯვარცმა განსაკუთრებით სასირცხვილოდ ითვლებოდა და უფრო დაბალი ფენის ხალხში გამოიყენებოდა. ვესტას ღვათების ქურუმ ქალიშვილებს პრივილეგია ჰქონდათ და შეძლოთ სიკვდილიმისჯილი გაეთავისუფლბინათ სასჯელისგან, თუ ის სიკვდლით დასჯის ადგილზე მიმავალ გზაზე მათ ცერემონიას გადააწყდებოდა. თუმცა ქალიშვილებს ფიცი უნდა დაედოთ, რომ ეს შეხვერდა სრულიად შემთხვევითი იყო. ვესტას ქურუმები დაუქორწინებლობის ფიცს დებდნენ, და ამ ფიცის დარღვევის შემთხვევაში მათ თავად სიკვდლიიდთ დასჯა ელოდათ. რომაულ კანონმდელობაში სხვებისგან განსხვავებით უფრო დაკონკრეტებული იყო დანაშაულის ტიპი. დანაშაულში თანამონაწილეობის ფორმები და სხვა. თუმცა, ძირითადად ეს იყო თვალი თავლის წილ კანონები. რომულუსის კანონების თანახმად სიკვდლით ისჯებოდნენ მამის მკვლელები, ცოლის გამყიდველი ქმრები. თუ რესპუბლიის ხანაში ძირითადად შურისძიების პრინციპი მოქმედებდა, იმპერიის ხანაში ამოქმედდა დანაშულის პრევენციის მცდელობა სიკვდილით დასჯის გზით. განსაკუთრებით ეს მონებსა და დაბალი ფენის ადამიანებზე ვრცელდებოდა. არსებობდა ე.წ. პროსკრიპციები, სპეციალური სია, მასში მოხვედრილი ადამიანები კანონგარეშედ ითვლებოდნენ და მათი მოკვლა ნებისმიერს შეეძლო, ამაზე მათ ჯილდოც კი ერგებოდათ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s